Bugungi kunda noma’dan foydali qazilmalarni chuqur qayta ishlash, ularning sifat ko‘rsatkichlarini oshirish hamda sanoat talablariga mos raqobatbardosh mahsulotlar olish masalalari geologiya va mineral resurslar sohasining ustuvor yo‘nalishlaridan biri hisoblanadi. Shu nuqtai nazardan, noma’dan xomashyolarni qayta ishlash laboratoriyasida kompleks ilmiy-amaliy tadqiqotlar tizimli ravishda olib borilmoqda.

Asosiy ilmiy loyiha doirasidagi tadqiqotlar

1826-24-sonli budjet loyihasi doirasida olib borilayotgan tadqiqotlar tarkibida magniy mavjud bo‘lgan noma’dan foydali qazilmalar namoyonlari va istiqbolli maydonlarni o‘rganish, shuningdek bir qator foydali qazilmalarni boyitishning innovatsion texnologiyalarini ishlab chiqishga qaratilgan.

Mazkur loyiha doirasida quyidagi maydonlardan olingan namunalar bo‘yicha laboratoriya tadqiqotlari olib borilmoqda:

• Ziyokor – serpentinit
• Tangisoy – serpentinit
• Kundajuvoz – serpentinit
• Sultonbobo – serpentinit
• Qoraqiya – serpentinit
• Sariqamish – dolomit
• Qo‘shrabod – barit

Ushbu tadqiqotlarning asosiy maqsadi — xomashyodan sanoat talablariga mos keladigan, yuqori sifat ko‘rsatkichlariga ega mahsulotlar olish hamda boyitish jarayonlarining samarali texnologik yechimlarini ishlab chiqishdan iborat.

Magniy xomashyolarini o‘rganish

PQ-128 qarorining 61-bandi ijrosi doirasida Ziyokor, Arvaten va G‘azg‘on istiqbolli maydonlarida magniy izlash va baholash ishlari amalga oshirilmoqda.

Tadqiqotlar quyidagi namunalar asosida olib borilmoqda:

• Ziyokor – serpentinit
• Arvaten – serpentinit
• G‘azg‘on – serpentinit

Mazkur izlanishlar doirasida asosiy e’tibor tarkibida 95 foizdan yuqori MgO mavjud bo‘lgan mahsulot olish texnologiyalarini ishlab chiqishga qaratilgan. Bu esa yuqori tozalik darajasidagi magniy birikmalarini mahalliy xomashyo asosida olish imkonini yaratadi.

Grafit xomashyolarini boyitish

PQ-128 qarorining 62-bandi ijrosi doirasida Sazagan va Zaxchaxona istiqbolli maydonlarida grafit izlash va baholash ishlari olib borilmoqda.

Laboratoriya tadqiqotlari quyidagi namunalarni qamrab oladi:

• Sazagan – grafit
• Zaxchaxona – grafit

Ushbu yo‘nalishda olib borilayotgan texnologik tadqiqotlarning maqsadi — tarkibida 80 foizdan yuqori grafit bo‘lgan boyitma olishning samarali usullarini ishlab chiqishdan iborat. Natijalar yuqori texnologik sanoat tarmoqlari uchun muhim xomashyo bazasini shakllantirishga xizmat qiladi.

Fizik-mexanik xususiyatlarni o‘rganish

Laboratoriyada respublika hududidagi turli konlardan keltirilayotgan noma’dan mineral xomashyolarni sinovdan o‘tkazish ishlari ham keng ko‘lamda amalga oshirilmoqda. Jumladan, quyidagi minerallar tadqiq etilmoqda:

• granit
• dolomit
• kvarts
• ohaktosh
• mikrokalsit
• gil-tuproq
• bazalt

Mazkur sinovlar xomashyoning fizik-mexanik xususiyatlarini, jumladan mustahkamlik, zichlik, abrazivlik va boshqa ko‘rsatkichlarni aniqlash orqali ularning sanoatda qo‘llanish istiqbollarini baholash imkonini beradi.

Olib borilayotgan ilmiy-amaliy tadqiqotlar noma’dan xomashyolarni samarali qayta ishlash, yuqori qo‘shimcha qiymatga ega mahsulotlar ishlab chiqarish hamda respublikaning mineral resurslar salohiyatidan oqilona foydalanishga xizmat qilmoqda. Mazkur yo‘nalishdagi ishlar kelgusida sanoat tarmoqlarini mahalliy xomashyo bilan ta’minlashda muhim ahamiyat kasb etadi.